:بررسی تاثیر دینداری1 بر رضایت از زناشویی2

تاریخ نشان داده است که دین ورزی چنان که مطالعات باستان شناسی و انسان شناسی نشان داده اند ،مذهب جزء لاینفک زندگی بشری در تمام اعصار بوده است.ویل دورانت معتقد است :دین به اندازه ای غنی ،فراگیرو پیچیده است که هیچ دوره ای در تاریخ بشر خالی از اعتقادات نبوده است.این که حتی یک انسان بی اعتقاد به خدا هم ،در شرایط نامطمئن بحران روحی و درماندگی به طور ناهشیار به خدا ونیروهای ماوراء الطبیعی می اندیشدو از او استمداد می طلبد ،یک پدیده ثابت شده ای است .به گفته فرانکل بنیانگذار مکتب معنا درمانی احساس مذهبی عمیق و واقعی ،در اعماق ضمیر ناهشیار هر انسانی وجود دارد.تحقیقات نشان داده است که مذهبی بودن به معنای وسیع کلمه می تواند آثار بحران شدید زندگی را تعدیل کند و همچنین ارتباط مثبتی بین مذهب و سلامت روان وجود دارد.بنابراین اعتقادات مذهبی یک موضوع مهم در سلامت جسمی و روحی است.(به نقل ازمختاری و همکاران،1380)

مذهبی بودن به معنای وسیع کلمه می تواندآثار بحران های شدید زندگی را تعدیل کند و همچنین ارتباط مثبتی بین مذهب و سلامت روان وجود دارد.بنابراین اعتقادات معنوی می تواند آثار بحرانهای شدید زندگی را تعدیل کند و همچنین ارتباط مثبتی بین مذهب و سلامت روان وجود دارد(مختاری و همکاران ،1380) در ازدواج سازگاری زناشویی و رضایت ازآن امر مهمی به شمار می رود سازگاری زناشویی وضعیتی است که در آن زن و شوهر در بیشتر مواقع احساسی ناشی از خوشبختی و رضایت از همدیگردارند.نکته قابل توجه اینکه اسلام تاکید فراوانی بر استحکام ازدواج دارد،به گونه ای که نزد خدا هیچ بنایی مستحکمتر از ازدواج نیست.و خداوند متعال هدف ازدواج را رسیدن به آرامش می داند چنانکه درآیه شریف 21 سوره مبارک روم می خوانیم "وباز یکی از آیات لطف او آن است که که برای شما از جنس خودتان جفتی بیافرید که در کنار او آرمش یافته وبا هم انس گیرید و میان شما رافت و مهربانی برقرار نمود... .بر این اساس انتظار میرود کسانی که نسبت به ارزش های اسلامی پایبند هستند،دارای سازگاری زناشویی بیشتری نیز باشندزیرا تدین یکی از ارکان اساسی زندگی سعادتمندانه محسوب می شود.

اما دینداری دارای ابعاد متفاوتی وافرادمختلف ممکن است دارای یکی یا همه ابعاد دینداری باشند. وسوالی که مطرح است این است آیا افرادی که از نظر ابعاددینداری تفاوت دارند ، از نظر رضایت از زناشویی هم با یکدیگر تفاوت دارند؟

پیشینه تحقیق:

1- احمدی درتحقیقی درسال1379 ثابت کرد افرادی که دارای تقیدات مذهبی خیلی زیاد بودندنسبت به افرادی که تقید مذهبی زیاد داشتند از رضایت زناشویی بالاتری برخوردار بودند و افرادی که دارای تقیدات مذهبی زیاد بودند نسبت به افرادی که تقید مذهبی متوسط داشتنداز رضایت زناشویی بالاتری برخوردار بودند و افرادی که دارای تقیدات مذهبی متوسط بودند نسبت به افرادی که دارای تقید مذهبی کم بودنداز رضایت زناشویی بالاتری برخوردار بودند.(احمدی 1379)

2-گلین¹ و پوز در تحقیقی در سال 1978 نشان داده اندافرادی که مدت طولانی با هم زندگی می کننددین را به

Glenn 1-

عنوان مهم ترین عامل رضایتمندی از ازدواج تلقی می کنند.(به نقل ازغباری بناب،1380)

3-گرانردر تحقیقی در سال 1985 اثر اعمال عبادی شخصی بر سازگاری زناشویی رابررسی کرد.نتایج نشان داد که ارتباط مثبتی بین انجام اعمال دینی بر سازگاری زناشویی در تمام گروههای دینی وجود د ارد .در حالی که خواندن کتاب مقدس به طور کلی به اندازه اعمال دینی مهم نبود و خواندن کتاب مقدس فقط برای دوگروه دینی(از4گروه دینی)در مقابله با مشکلات زناشویی مهم بود.(همان منبع)

4-آنتونی³ در تحقیقی در سال1993 ارتباط بین رضایت از زناشویی و بلوغ دینی را را بررسی کرد.یافته ها نشان داد افرادی که بالاترین نمره را در رضایت از زناشویی داشتند،دارای جهت گیری دینی درونی بودند و افرادی که دارای جهت گیری برونی بودنداز رضایت زناشویی پایینی برخوردار بودند. ( به نقل ازمیلانی فر،ب،1370)

5-مولینز،بروت،براکت ،و هریسون⁴ طی مقاله ای در سال 2001 به بررسی رابطه دین و ازدماج پرداختند.نتایج نشان که دیندار بودن به طور معناداری با سازگاری زناشویی رابطه دارد.انها معتقد بودند که اثر دیندار بودن برازدواج در گروهی که مسن تر هستند اساسی تر و بیشتر است.(همان منبع)

6-ماهانی⁵ ودیگران در تحقیقی در سال2002 در تحقیقات خود به این نتیجه رسیدند که دین موجب افزایش مشارکت کلامی و کاهش پرخاشگری کلامی و در نهایت موجب رضایتمندی از زناشویی می شود. (همان منبع)

7-شرکات در بررسی خو د در سال 2004 نشان داد که اختلاف دینی درخانواده ها موجب بروز مشکلات برای ازدواج می شود که منجربه کاهش رضایتمندی و افزایش تعارضات زناشویی و طلاق می شود.( به نقل ازبنی اسدی،1370)

8- در تحقیقی که فیس و تامکو7 درسال 2001بر روی زوج هایی که به طر متوسط 9 سال از ازدواج آنان می

^1-^{Gruner 2-antuny 3-Antuony 4-Mullins,proeck,Harisson 5-Mahony et al}^6-Sherkat

گذشت انجام دادند ملاحظه گردید،زوجهایی که به مراسم مذهبی در روزهای تعطیل مقید هستنددارای رضایت زناشویی بیشتری می باشند. (به نقل ازخداپناهی،1380)

11-اما بنی اسدی درتحقیقی در سال1370 نشان داد بین پایبندی به اعتقادات دینی و سازگاری زناشویی رابطه ای وجود ندارد.( بنی اسدی،1370)

در مجموع بیشتر تحقیقات ارتباط مثبتی را بین دین و رضایتمندی از زناشویی نشان می دهدوحتی برخی تحقیقات دین را عامل ثبات و پایداری می دانند.و تحقیقاتی که دینداری را با رضایت از زناشویی بی ارتباط بدانند به ندرت وجود دارد.

اهداف تحقيق

هدف كلي

1-مشخص کردن تاثیر دینداری بر رضایت از زناشویی

اهداف جزيي

1- مشخص تاثیر جهت گیري دروني ديني بررضایت از زناشویی

2- مشخص تاثیر بيروني ديني بر رضایت از زناشویی

3- مشخص تاثیر عمل به باورهاي ديني و رضایت از زناشویی

سوالات

1-آیا دینداری بر رضایت از زناشویی تاثیر دارد؟

2-آیا جهت گیري دروني ديني بررضایت از زناشویی تاثیر دارد؟

3-ایا جهت گیری بيروني ديني بر رضایت از زناشویی تاثیر دارد؟

4-آیاعمل به باورهاي ديني بررضایت از زناشویی تاثیر دارد؟

فرضيات تحقيق

1-دینداری بر رضایت از زناشویی تاثیر دارد.

2- جهت گیري دروني ديني بررضایت از زناشویی تاثیر دارد.

3- جهت گیری بيروني ديني بر رضایت از زناشویی تاثیر دارد.

4-عمل به باورهاي ديني بررضایت از زناشویی تاثیر دارد.

متغیرهای تحقیق

متغیر مستقل اصلی متغیر وابسته اصلی

متغبرمستقل: دینداری متغير وابسته :رضایت از زناشویی

متغیر وابسته متغیرهای مستقل فرعی متغیر وابسته

تعريف نظري

واژه لاتین دین1، معناي لغوي آن اتصال و ارتباط انسان با خالق تعريف شده است در قران واژه دين به معاني مختلف عام و كم و بيش و خاص آمده است از راه و روش گرفته تا شريعت ،در هر صورت منظور از اين واژه روش نزديكي به خداوند ،در مسير و قالب تعيين شده و زيستن و عمل كردن و اطاعت و فرمانداري

^1-religion

كامل از اوست.1 (،مطهري،نامشخص )

به نظر فوير باخ ،دين عبارت است از عقايد و ارزش هايي كه به وسيله انسانها در تكامل فر هنگيشان بوجود آمده ،اما اشتباهاً به نيرو هاي الهي و خدايان نسبت داده شده است . از انجا كه انسان ها تاريخ خود را كاملاً در ك نمي كنند معمولاً ارزش ها و هنجار هايي را كه به طور اجتماعي ايجاد شده اند به اعمال خدايان نسبت ميدهند بدين سان داستان ده فر مان كه خداوند به موسي داده شده تفسير اسطوره اي سرچشمه هاي احكام اخلاقي است كه حاكم برزندگاني مومنان يهودي و مومنان يهودي و مسيحي است فوير باخ مي گويد مادامي كه ما ما هيت نهاد هاي ديني اي را كه خو دمان ايجاد كرده ايم در ك نمي كنيم محكوم هستيم كه اسير نيرو هاي تاريخ كه توانائي كنترل آنها را نداريم باشيم فوير باخ اصطلاح بيگانگي را براي اشاره به وجود اوردن خدايان با نيرو هاي الاهي متمايز از انسانها به كار ميبرد ارزش ها و عقايدي كه بوسيله انسان ها بوجود امده اند ناشي از موجودات بيگانه يا يا جدا گانه يعني نيرو هاي ديني و خدايان –پنداشته ميشوند در صورتي كه اثرات بيگانگي در گذشته منفي بو ده اند ، درك دين بعنوان بيگانگي ،به گفته فوير باخ،نويد اميد هاي فراواني براي آينده ميدهد . به محظي كه انسانهادريابند ارزش هايي كه به مذهب داده شده در واقع ارزش هاي خود انهاست ،آن اارزش ها به جاي اينكه به زندگي پس از مرگ در جهان ديگر مو كول گردند در اين جهان قابل تحقق ميباشند... .... ماركس اين نظر را ميپذيرد كه دين نشان دهنده از خود بيگانگي انسان است . اغلب تصور ميشده است كه ماركس دين رارد ميكرده،اما اين به هيچ وجه حقيقت ندارد او مينويسد دين قلب يك دنياي بي قلب است ،پناهگاهي در برابر خشونت واقعيت هاي روزانه ،از نظر ماركس دين به صورت سنتي آن ناپديد خواهد شد و بايد بشود ،اما اين از آن روست كه ارزش هاي مثبتي كه در دين تجسم يافته ميتواند بصورت آرمان هاي بهبود سرنوشت بشريت در اين جهان در آيد . ما نبايد از خداياني كه خودمان آفريده ايم بترسيم و بايد از بخشيدن ارز شهايي به آنها كه خودمان ميتوانيم تحقق دهيم خودداري كنيم(، گيدنز،1376 )

دور كيم قويا اين اين واقعيت را مورد تاكيد قرار ميدهدكه اديان هر گز يك موضوع اعتقادي نيستند . همه اديان متضمن اعمال تشريفاتي و شعايري منظمي هستند كه در آن گروهي از مومنان گرد هم مي آيند در مراسم تشريفات جمعي حسن هم بستگي گروهي تا كيد و تقويت ميشود ،تشريفات افراد را از امور مربوط به زندگي اجتماعي نا مقدس دور كرده و به قلمرو متعالي وارد مي كند،كه در آن اعضاي گروه خود را در ارتباط با نيرو هاي عالي تر احساس ميكنند.اين نيرو هاي عالي تر كه به تو تم ها يا تا ثيرات الهي و يا خدايان نسبت داده ميشوند ،در حقيقت بيان نفوذ و تاثير جمع بر فرد است .و بر مسيحيت را رابه مثابه يك دين رستگاري در نظر مي گيرند كه متضمن اين عقيده است كه انسا نها اگر اعتقادات ديني را بپذيرند و از اصول اخلاقي ان پيروي كنند ميتوانند رستگار شوند .مفاهيم گناه و نجات يافتن از گناهكاري به مرحمت خداوند در اينجا داراي اهميت هستند اين مفاهيم نوعي تنش و پوياي عاطفي ايجاد ميكند كه اساساً در اديان شرقي وجود ندارد . اديان رستگاري يك جنبه انقلابي دارند ،مسيحيت متضمن مبارزه دايمي عليه گناه است و از اين روي مي تواند عليه وضع موجود شورش بر انگيزد ......(همان منبع )

1-1-دینداری :

دینداری به عنوان سلایق، احساسات، اعتقادات و اعمالی که به یک دین موجود (یا خود ساخته) اشاره دارد تعریف می شود پس دین شامل کل نظام نمادهای فرهنگی است که با گریز زدن به یک واقعیت متعالی که بر زندگی روزمره تاثیر می گذارد اما مستقیماً قابل کنترل نیست به مسئله معنا و اقتضا پاسخ می دهد. نظام نمادهای مذهبی عناصر افسانه ای ، اخلاقی و مناسکی و همچنین اسباب رستگاری را در هم تلفیق می کند براساس این تعریف دینداری فردی و دین یک پدیده فرهنگی است اگر یک فرد نماز می خواند،قربانی می کند، به خدا اعتقاد دارد و یا از او می ترسد این دینداری است، از طرف دیگر مسیحیت ، اسلام، یهود، نظام های نمادین مذهبی یعنی دین می باشند.

دینداری عبارتست از مجموعه شناختها، احساس ها و تمایلات نسبتاً پایدار و ثابت نسبت به دین که در وضعیت عادی ، طبیعی، اجتماعی و روانی در فرد وجودداشته باشد و در کنش های وی نسبت به نیروی جذاب جهان (خداوند) خود، جامعه و تاریخ به ظهور برسد در تعریفی ساده تر می توان گفت: دینداری عبارت خواهد بود از پذیرش تمام یا بخشی از عقاید، اخلاقیات و احکام دینی به نحوی که شخص دیندار خود را ملزم به تبعیت و رعایت از این مجموعه بداند (یغمایی 190:1380).

دینداری یک نظام عملی مبتنی بر اعتقادات است که در قلمرو ابعاد فردی و اجتماعی از جانب پروردگار برای هدایت انسان ها در مسیر رشد و کمال الهی ارسال گردیده و شامل عقاید، باورها، نگرش ها و رفتارهاست که با هم پیوند دارند و یک احساس جامعیت را برای فرد تدارک می بیند (آرین، 1378).

2-رضایت از زناشویی:

رضایت از زناشویی عبارت از وجود یک رابطه دوستان همراه با حس تفاهم و درک یکدیگر ،ووجودیک تعادل منطقی بین نیازهای مادی و معنوی زوجین(رفیع پور و طروقی،1374)

2-تعریف عملیاتی

1-دینداری

دینداری در این پژوهش شامل 1- جهت گیری دینی (درونی و بیرونی) 2- عمل به باورهای دینی می شود.

جهت گیری دینی درونی¹: اشخاص با جهت گیری دینی درونی، انگیزه های اصلی خود را در خود دین می یابند. دیگرنیازها هر چقدر که قوی باشند، نسبت به این انگیزه ارزش کمتری دارند. زمانی که چنین شخصی باوری دینی داشته باشد، سعی می کند آن را درونی ساخته و به طور کامل دنبال کند. اشخاص با این جهتگیری

به ایمان به منزله یک ارزش متعالی می نگرند و عامل به اعمال و پایبند به اعتقادات دینی خود می باشند. 1-intrinsic

جهت گیری دینی برونی1: افراد با جهت گیری دینی برونی دارای باورهای دینی هستند که فقط اهدافی ابزاری دارند و از دین برای رسیدن به مقاصدشان استفاده می کمنند. این اشخاص به دلایل متعدد از جمله ایجاد امنیت، آرامش ، توجیه خود و موقعیت به سمت دین می روند. به عبارت دیگر نمایشی از رفتار دینی از خود بروز می دهند .

در این پژوهش به طور دقیق و علمی منظور از جهت گیری دینی (درونی و برونی) نمره ای است که آزمودنی از پرسش نامه جهت گیری دینی (درونی و برونی) آلپورت² کسب می کند.

عمل به باورهای دینی: عمل به باورهای دینی در این پژوهش شامل چهار حوزه عمل به واجبات، عمل به مستحبات، فعالیت های دینی (عضویت در گروه های دینی و...) و در نظر گرفتن دین در تصمیم گیری ها و انتخاب های زندگی می شود (دوناهو3، 1985به نقل از گلزاری، 1380).

2-رضایت از زناشویی:

در اين تحقيق رضايت از زناشویی با معرفهايي از قبيل : موضوعات شخصیتی،روابط دوتایی،شیوه حل تعارض،مدیریت مالی،فعالیتهای اوقات فراغت،روابط جنسی،روابط والدینی،ارتباط با اقوام و دوستان وجهت گیری مذهبی مورد سنجش قرار می گیرد..مجموع نمراتی که آزمودنی از پرسشنامه انریچ به دست می آورد نشان دهنده سطح رضایت از زناشویی وی خواهد بود.هرچه نمره ای که آزمودنی به دست می آورد بیشتر

باشد، سطح رضایت از زناشویی وی بیشتر خواهد بود.

1- Extrinsic 2-Alpuort 3-Donahue.m.g

روش تحقيق:(Methodlogy of Research)

با توجه به اهداف، اين پژوهش از نوع تحقيقات كاربردي مي باشد. و باتوجه به روش جمع آوري اطلاعات، از نوع تحقيقات پيمايشي مي باشد.

ابزار اندازه گیری:

به منظور انجام پژوهش حاضر از دو پرسشنامه استفاده گردید.1-پرسشنامه انریچ (EAnrich )2-پرسشنامه آلپورت

1-پرسشنامه انریچ

از این پرسشنامه به عنوان یک ابزار تحقیق معتبر در تحقیقات متعدد برای بررسی رضایت از زناشویی استفاده استفاده شده است.فرم اصلی پرسشنامه رضایت از زناشویی انریچ ،از 12 مقیاس (شامل 115 سوال) تشکیل شده است.که به جز مقیاس اول آن که5سوال دارد،تمام مقیاسها شامل10 سوال است.

اعتبار فرم اصلی این پرسشنامه باروش ضریب آلفا 92%گزارش شده است.فرم اصلی آن راسلیمانیان(1373)در ایران هنجار یابی کرده است و تعدادسوالات آن رااز115به 47 کاهش داده است.میزان اعتبار فرم کوتاه شده پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفا 95%گزارش شده است.

2-پرسشنامه آلپورت:

این پرسشنامه دارای 20 ماده بود که 11ماده آن مربوط به جهت گیری مذهبی بیرونی(External religious oriention)و9ماده دیگر مربوط به جهت گیری درونی(Internal religious orientioin)بود.اعتبار پرسشنامه توسط جان بزرگی با استفاده از آلفای کرونباخ 74%گزارش شده است.

منابع:

-احمدی،خدابخش و خوانین زاده نیروی،مرجان(1379)، (بررسی ساخت شخصیت در جهت گیری مذهبی دانشجویان, 1379)،مجله روانشناسی،ص185،204

-گلزاری،(1380).مقیاس عمل به باورهای دینی،خلاصه مقاله دین و بهداشت روان

-سلیمانیان،ع،(1373).بررسی تفکرات غیر منطقی بر اساس رویکرد شناختی و نارضایتی زناشویی.پایان نامه کارشناسی ارشددانشگاه تربیت معلم ،دانشکده تربیت معلم،دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی

جان بزرگی،مسعود،(1377)بررسی اثربخشی روان درمانگری با و بدون جهت گیری مذهبی اسلامی بر اضطراب ،مجله روانشناسی،سال دوم شماره 8

-رفیع پور،فرامرز،طروقی،مجید(1374).بررسی عوامل موثر بر رضایت زوجین.پایان نامه کارشناسی ارشدجامعه شناسی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی،دانشگاه شهید بهشتی تهران.

-گيدنز آنتوني ،1376 ،جامعه شناسي ،ترجمه صبوري ،منوچهر ،تهران، نشر نی

-بنی اسدی،ح.(1370)بررسی و مقایسه عوامل موثر اجتماعی فردی وشخصیتی زوجهای نازگار شهر کرمان .پایان نامه کارشناسی ارشددانشگاه تربیت مدرس.

-غباری بناب،ب،1380.مطالعاتی در قلمرومشترک دین و روانشناسی.حوزه و دانشگاه.سال هفتم.شماره

ابن شعبه الحراني ،تحف العقول ،سال نشر نامشخص ،قم ،انتشارات عليمه سلاميه-

.بررسی ومقایسه عوام )

-.خداپناهی،محمدکریم و خوانین زاده نیروی ،مرجان،(1379).بررسی ساخت شخصیت در جهت گیری مذهبی دانشجویان،مجله روانشناسی، ،ص204،185

خسرو پناه ، عبد الحسين ،آسيب شناسي جامعه ديني ،1386 تهران ،دفتر نشر معارف

رفع پور،فرامرز ،كندو كاو ، 1384 ،تهران ،انتشارات شركت سهامي انتشار

-- طباطبائي ،محمد حسين ،آموزش دين با تعليم اسلام ،1379 ،تهران ،انتشارات جهان آرا

-عاملی،حر،وسایل الشیعه،جلد چهارم ،ص 41

-غباری ،بناب(1368).تئوری رشد خانواده،تهران،انتشارات دانشگاه الزهرا.

-مطهري ،مرتضي ،سال نشر نامشخص ،مقدمه اي بر جمال بيني اسلامي ،قم ،انتشارات-

-مختاری ،ع.(1379).بررسی رابطه جهت گیری دینی و میزان تنیدگی در دانشجویان دانشگاه تهران.پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس،دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی

میلانی فر،ب،(1375).بررسی رابطه رضایت از زناشویی و سلامت روان

پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد رودهن

+ نوشته شده در سه شنبه سیزدهم بهمن ۱۳۸۸ساعت 22:23 توسط حسن وحدتی |